English
1 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle, yurt dışı kaynaklı dövizlerin Türk lirasına dönüşümünü destekleyen Tebliğ’de bir dizi önemli düzenleme yapılmıştır. Aşağıda öne çıkan hususlar özetlenmiştir.
Genel ve süreyle ilgili düzenleme
- Normalde %2 olan destek oranı geçici olarak %3 olarak uygulanmaya devam edecek; %3 uygulaması 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu uzatma 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
- Diğer değişiklikler ise 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Tanım ve kuralların güncellenmesi
- “Banka” tanımı yerine “aracı banka” tanımı getirilmiş; aracı banka, dönüşüm desteği işlemlerinde aracılık eden bankalar olarak tanımlanmıştır.
- Dönüşüm kuru, dövizin Merkez Bankasına satıldığı gün Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre ilan edilen döviz alış kuru olarak yeniden belirlenmiştir.
- Tebliğe “firma kontrolü” tanımı eklenmiştir. Buna göre bir firmanın diğerini doğrudan veya dolaylı olarak kontrol ettiği durumlar; asgari %50 hisse veya oy hakkı, yönetim kurulunun asgari %50’sini seçme hakkı veya yönetim kurulu üyelerinin asgari %50’sine sahip olma hallerini kapsayacaktır. Bu tanım, yaptırım ve kapsam belirlemede kullanılacaktır.
Döviz dönüşüm desteğinin şartlarına ilişkin yenilikler
- Daha önce destekten yararlanma şartı olarak aranan “döviz alımı yapmama taahhüdü” kaldırılmıştır. Bunun yerine destek talebinde bulunma ve Merkez Bankasınca belirlenen döviz pozisyonu oranının aşılmaması şartı getirilmiştir.
- Destek oranı (dönüşüm kuru üzerinden TL’ye çevrilen tutarın %2’si) korunmuş olup, geçici olarak %3 uygulanmaktadır (31.01.2027’ye kadar).
- Merkez Bankasına satılan dövizlerin iadesi mümkün olmayacaktır; destek tutarı Merkez Bankasınca aracı bankaya aktarılacak ve aracı banka üzerinden firmaya ödenecektir.
- Aracı bankalar, satılan dövizlerin yurt dışı kaynaklı olup olmadığını tespit etmeye devam edecek; gerekli gördükleri her türlü bilgi ve belgeyi firmalardan talep etme yetkisine sahiptir.
- Firmalar destekten yararlanmadan önce döviz pozisyonu oranlarının Merkez Bankasınca belirlenen sınırı aşmadığını aracı bankaya belgelemekle yükümlüdür. Tebliğde pozisyon hesaplama yöntemi ayrıntılı şekilde belirtilmemiş, yöntem Merkez Bankasınca belirlenecektir.
- Merkez Bankasına, firmaların destek kapsamında satabilecekleri döviz tutarı veya alabilecekleri destek tutarı için üst limitler koyma yetkisi tanınmıştır. Bu üst limitler; firma kârlılığı ve işgücü maliyetinden oluşan katma değer unsurları dikkate alınarak Merkez Bankasınca belirlenecek yöntemle hesaplanacaktır. Belirlenen üst limitleri aşan talepler karşılanmayacaktır.
- Aracılı ihracat uygulamasının kapsamı genişletilmiştir: Dış Ticaret Sermaye Şirketleri yanında Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ve diğer aracı ihracatçılar da bu kapsama dahil edilmiştir. Bu çerçevede aracılı olarak yurda getirilen dövizlerin tedarikçi firmalar adına satılması mümkün olacaktır; tedarikçi firma döviz pozisyonu tevsikini aracı bankaya yapacaktır ve destek tutarı doğruca tedarikçi firmanın hesabına aktarılacaktır.
- Aracı bankaların işlemler için komisyon alabilmeleri öngörülmüştür; azami komisyon oranı Merkez Bankasınca belirlenecektir.
Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanıma ilişkin yaptırımlar
- Tebliğe “Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım” başlıklı yeni bir madde eklenmiştir. Belirlenen hallerde ödenen destek geri alınacaktır.
- Geri alma halinde; ödenen destek tutarı ilgili dönem boyunca oluşan kur farkı dikkate alınarak ve ödemenin yapıldığı tarihten tespit tarihine kadar geçen süre için Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz eklenerek aracı banka tarafından tahsil edilip Merkez Bankasına aktarılacaktır. Yeni düzenlemede “kur farkı” ifadesi kullanılmıştır (önceki düzenlemede yalnızca pozitif kur farkı ifadesi vardı).
- Gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım tespit edildiğinde, ilgili firmanın döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kredi kullanım talepleri belirli sürelerle reddedilecektir. Bu süreler ihlal tutarı ve tekrarı dikkate alınarak Merkez Bankasınca belirlenecektir (sabit üç yıllık süre uygulamasından vazgeçilmiştir).
- Merkez Bankası, gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım hallerinde suç duyurusunda bulunup bulunmamaya karar verebilecektir.
- Yaptırımlar, kontrol ilişkisi bulunan diğer firmaları da kapsayabilecektir. Bu kapsamda; ilgili firmanın kontrol ettiği, ilgili firmayı kontrol eden veya aynı kontrol ilişkisi içindeki diğer firmaların destek talepleri ve Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ile kullanım talepleri kabul edilmeyecektir. Aracı bankalar bu kapsamdaki firmaları Merkez Bankasına bildirmekle yükümlüdür.
- Aracı bankalar şüpheli işlemleri Merkez Bankasına bildirmek ve Merkez Bankası tarafından geri alınmasına karar verilen tutarı bildirimi izleyen bir ay içinde Merkez Bankasına aktarmak zorundadır. Süre geçirilirse Merkez Bankası, tutarı aracı bankanın kendi hesaplarından resen tahsil edebilecektir.
İnceleme usulü ve ödeme süreçleri
- Merkez Bankası, destek ödemeleriyle ilgili inceleme yapma yetkisine sahiptir; firmalardan bilgi ve belge talep edebilecek, bu talepler aracı banka veya doğrudan Merkez Bankasına yapılabilir. Talep edilen belgeleri sunmayan firmaların talepleri kabul edilmeyecektir.
- Merkez Bankası şüpheli gördüğü veya gerekli gördüğü firmaları doğrudan veya aracı bankalar aracılığıyla incelemeye alabilecektir. İncelemenin aracı banka tarafından yapılması, aracı bankanın daha sonra gerçekleştirilecek denetimler ve Tebliğ kapsamındaki sorumluluklarını kaldırmayacaktır.
- İnceleme süresince firmalara destek ödemesi yapılmayacaktır. İnceleme sonucunda usulsüzlük veya gerçeğe aykırılık tespit edilirse destek talebi reddedilecek ve ilgili yaptırımlar uygulanacaktır; aksi takdirde inceleme sonuçlandırıldıktan sonra talepler işleme alınacaktır.
Geçiş hükümleri
- Tebliğ yürürlüğe girmeden önce verilmiş olan döviz almama taahhütleriyle ilgili hükümler açısından, 1 Ekim 2026’dan önce verilen taahhütlere ilişkin önceki hükümler uygulanmaya devam edecektir (taahhütlerin yerine getirilmemesi hâlinde eski düzenlemeler gözetilecektir).
- Yürürlükten önceki dönemde usulsüz yararlanma veya gerçeğe aykırı beyan tespit edilen firmaların destek talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi talepleri, Merkez Bankasınca belirlenecek süreler boyunca reddedilecektir; sürenin belirlenmesinde ihlal tutarı ve tekerrür durumu dikkate alınacaktır.
Tebliğ metnine Resmî Gazete sayfasından erişebilirsiniz:
Saygılarımızla,
Ventera Partners